Tentoonstellingsgids 2027 | Wanneer het geheugen breekt, ontwaakt de ziel in liefde
De vier levensfasen in Wellicht nog eens
Curatorieel voorwoord | Het hervinden van het wezenlijke in de mist
Op het eerste gezicht vertelt het boek het verhaal van opa Jonathan door de ogen van zijn kleinkind: een schijnbaar almachtige man met een geheimzinnig, magisch boek. Maar achter dit vertoon schuilt een diepe, zielsverbonden toewijding die de grenzen van leven, dood en herinnering overstijgt. Aan de hand van de illustraties en teksten worden we door de vier levensfasen van deze tentoonstelling geleid. We zien hoe het ‘ego’ onder uiterste druk afbrokkelt en hoe zuivere liefde het leven uiteindelijk naar een ontwaken leidt.
01
Onschuld en puurheid
„Lieve Jonathan… Als er een dag komt dat ik vergeet wie ik ben… vergeet mij dan niet.”
Aan het begin is liefde zuiver, onbevangen en zonder pantser. Nog voordat de schaduw van vergetelheid over haar neerdaalt, schrijft oma Margriet een dik, handgeschreven dagboek voor haar man. Die belofte kent geen ingewikkelde filosofie; het is een pure overgave van het hart.
Dit zien we weerspiegeld in het beeld van opa Jonathan in de beginpagina’s: een vitale man die door het dorp fietst, geurende appeltaarten bakt, bloemenkransen vlecht en voor elke kat een eigen mutsje breit. Deze schijnbaar sprookjesachtige taferelen verbeelden de oorspronkelijke staat van de menselijke ziel: onvoorwaardelijk geven, een tedere nieuwsgierigheid naar het leven en een puur verlangen naar schoonheid. De wereld is helder en licht, nog onaangeraakt door angst of afweermechanismen.
02
Egomechanismen en overleven
Opbouwen van ego- en afweermechanismen, overleven
„Nee, dit is opa’s schat.” — „Zodra hij het opensloeg, wist hij werkelijk alles te doen.”
Wanneer Margriet wegzakt in de nacht van dementie, moet Jonathan leren overleven. Geconfronteerd met het verlies van zijn geliefde bouwt hij een krachtig verdedigingsmechanisme op: hij meet zich de rol aan van „Jonathan de vreugdebrenger” — een onvermoeibare man die altijd bezig is en alles aankan.
Dit weerspiegelt de universele menselijke reactie op existentiële dreiging: met uiterste controle, dadendrang en individualisering proberen de innerlijke leegte en paniek op afstand te houden. Koppig klampt hij zich vast aan het mysterieuze boek; niemand mag erin kijken. Hij houdt vast aan strakke routines om de raderen van het leven draaiende te houden. Deze rusteloze bedrijvigheid is zijn pantser (ego) — een schild om het wrede lot buiten te sluiten en de waardigheid van hun gedeelde orde te beschermen.
03
Het meest hartverscheurende én sacrale moment van het verhaal is wanneer Jonathan wankelend door het dorp doolt. Zijn verstand is gebroken; in zijn handen klemt hij slechts dor gras en zwerfvuil, maar in zijn verwarring gelooft hij stellig dat het de mooiste roze bloemen voor Margriet zijn. Wanneer het ego en het denkende verstand volledig instorten, blijft er geen leegte achter, maar ontstaat er ruimte voor een diepere oerkracht: pure liefde. Zonder rationele berekening ontstaat er in zijn ziel een serene ruimte voor één enkele, oeroude impuls: „Ik wil naar jou toe gaan en je iets moois brengen.”
De crisis
Het ontmantelen van het ego en ruimte voor liefde
„Hij was niet langer de vreugdebrenger, maar een wankele oude man die met dor gras en afval in zijn handen verdwaalde in de mist.”
De diepste wending in het leven ontstaat wanneer we het onvermijdelijke „breken” onder ogen moeten zien.
Na Margriets overlijden verliest Jonathan zijn anker. Uiteindelijk sluipt dezelfde mist over zijn eigen ogen; alzheimer wist zijn cognitieve landkaart uit. Jonathan is niet langer de alwetende gids. Hij raakt verdwaald in zijn eigen dorp: de ultieme crisis dient zich aan. Maar juist deze breuk zorgt ervoor dat alle maskers, afweermechanismen en wereldse structuren afbrokkelen.
04
Wederopstanding
ontwaken met een nieuwe visie
„Liefde is wat overblijft wanneer de kaart van het verstand is weggevaagd: het instinct van het lichaam om te geven en de tederheid van de ziel die blijft waken.”
Na de ineenstorting van het ego en de pijn van het loslaten volgt de wederopstanding.
Voor wie deze tentoonstelling bezoekt
Wellicht nog eens is meer dan een prentenboek; het is een spiegel voor de verliezen, crises en transformaties die ieder mens in zijn leven tegenkomt.
We nodigen u uit om bij het bekijken van de werken stil te staan bij uw eigen innerlijke reis. Moge u in deze beweging van onschuld, via overleven en breken, naar wederopstanding de veerkracht van het menselijk bestaan ervaren. En moge u, wanneer de mist optrekt, opnieuw oog in oog komen te staan met wat wezenlijk is.
Wellicht nog eens — wellicht dat we elkaar weerzien, in het licht.